Bài viết

Nguy hại của sự chấp thủ và lợi ích của sự tha thứ

Cập nhật: 22/08/2019
Trong cuộc sống, chúng ta thường gặp hai hạng người. Hạng người thứ nhất do thiếu trí tuệ, khi gặp chuyện trái ý nghịch lòng, thiếu sự bình tĩnh và sáng suốt, coi nặng cái tôi, nên có sự chấp trước rồi ôm mối hận vào trong lòng. Trái lại, hạng người thứ hai coi nhẹ cái tôi, biết sống vì mọi người, nhờ phước báo đó đã bình tĩnh sáng suốt để xử lý mọi vấn đề khúc mắc. Chẳng hạn như hai người đạo sĩ được đức Phật nói đến trong “Tích Truyện Pháp Cú” số 3 và 4. Đó chính là tiền thân của Tissa là Devila và Như Lai là Narada.
 

Nguy hại của sự chấp thủ và lợi ích của sự tha thứ

 

Câu chuyện được tóm tắt: Tissa được đức Phật xuất gia, ỷ mình thuộc dòng tộc cao quý, không gìn giữ lễ nghi phép tắc, thấy các thầy Tỳ-kheo không chào hỏi theo pháp. Có thầy Tỳ-kheo trẻ biết được ông mới xuất gia, chưa có hạ nào, mắng cho ông một trận. Do bị chạm tự ái, với tính khí cao ngạo, ông cảm thấy bực tức và rất khó chịu, liền buông lời nói lại “mấy ông dám chửi ta hả, ta sẽ nhổ tận gốc các ông cho mà coi”.

Sau đó, ông đi mách đức Phật. Đức Phật hỏi:

- Vậy ông có tiếp đón quý Thầy chu đáo và xách phụ đồ quý Thầy không?

Ông trả lời không làm gì hết.

Phật bảo:

- Như vậy là ông có lỗi rồi, hãy đi xin lỗi các Thầy đi.

Nhưng ông nhất định không đi xin lỗi.

Đức Phật bảo ông này không phải bây giờ mới ương ngạnh như vậy. Rồi đức Phật kể về tiền kiếp của ông cho các thầy Tỳ-kheo nghe.

Một kiếp nọ, ông là một đạo sĩ, có tên Devila từ Tuyết Sơn về xin nghỉ lại qua đêm tại một trại gốm. Cùng lúc đó, có đạo sĩ Narada cũng xin nghỉ lại tại đó. Hai người gặp nhau nói chuyện một lúc rồi tắt đèn đi ngủ.

Lúc nói chuyện, Devila ngồi cách cánh cửa rất xa, nhưng lát sau ông lại dời ra nằm ngay cửa. Ban đêm, Narada đi ra ngoài, đã sơ ý đạp trúng bính tóc của Devila.

Ông la lên và chửi: “Đồ giả tu, sao lại đạp bính tóc của ta!”.

Narada xin lỗi và nói với Devila rằng: “Trước khi ngủ, tôi thấy Thầy ngồi ở đằng kia, nghĩ rằng chắc Thầy sẽ ngủ tại đó, thật lòng không cố ý, cho tôi xin lỗi”. Nói xong, Narada bỏ ra ngoài.

Devila nghĩ, hồi nãy ta bị đạp trúng bính tóc, giờ phải nằm quay đầu lại. Tới khi Narada bước vô, tự nhủ phải đi xuống phía dưới chân để không đạp trúng. Nào ngờ, vừa bước vào liền đạp ngay cổ Devila. Ông lại la mắng, tức giận, nguyền rủa. Mặc cho Narada xin lỗi và phân trần, nhưng ông cứ tiếp tục nguyền rủa rằng: “Lúc mặt trời ló dạng, đầu ngươi sẽ bể làm bảy mảnh”.

Tức quá, Narada cũng nguyền rủa lại y như vậy. Sau đó hồi tâm lại, Narada quán sát thấy người bạn mình bị hại, bèn dùng thần thông giữ mặt trời lại. Dân chúng thấy mặt trời không mọc, mới trình lên vua. Vua đích thân đến chỗ Narada hỏi thăm do đâu mà có hiện tượng này. Narada kể lại sự việc xảy ra giữa Thầy và Devila cho vua nghe. Khi đó, vua mới biết thầy Narada đã dùng thần thông giữ mặt trời lại, vì không muốn bạn mình bị hại.

Thầy Narada bảo rằng: “Nếu Thầy ấy thành tâm sám hối thì mọi chuyện không sao”.

Nhưng Devila nhất định không chịu sám hối. Thế là vua mới cho người đè ông xuống bắt phải sám hối. Do ông không tự giác nên vẫn không tránh khỏi tai nạn. Thầy Narada quán sát thấy Devila bị nạn, mới nhờ vua cho người đưa ông xuống hồ và thoa lên đầu một lớp bùn, rồi dặn Devila khi tôi thị hiện thần thông lúc mặt trời vừa mọc, Thầy hãy lặn xuống sau đó trồi đầu lên chỗ khác rồi đi luôn.

Lúc mặt trời vừa ló dạng, Devila liền lặn xuống, khi vừa trồi lên thì miếng bùn trên đầu ông bị bể làm bảy mảnh.

Đức Phật nói với các Tỳ-kheo: đức vua lúc bấy giờ là A-nan-da, Devila là Tissa còn Narada là Như Lai. Thuở xưa, ông cũng ngang bướng như vậy.

Khi ấy, đức Phật liền nói bài kệ:

“Nó mắng tôi đánh tôi
Nó thắng tôi cướp tôi
Ai ôm hiềm hận ấy
Hận thù không thể nguôi”
.

“Nó mắng tôi đánh tôi
Nó thắng tôi cướp tôi
Không ôm hiềm hận ấy
Hận thù được tự nguôi”
.

Vừa dứt bài kệ thì một số vị Tỳ-kheo chứng Thánh quả. Các người ương ngạnh trở nên mềm mỏng dễ dạy.

Thông qua câu chuyện này, đức Phật đã chỉ cho ta thấy có hai hạng người.

+ Hạng người thứ nhất, khi bị người khác mắng chửi đánh đập, do người này vụng tu nên cứ mãi ôm ấp nỗi oán hận, vì thế tự chuốc lấy khổ đau vào mình.  

Trong kinh Tứ Thập Nhị Chương, Phật dạy: “Kẻ ác hại người hiền chẳng khác nào ngước lên trời phun nước miếng, nước miếng chẳng đến trời mà trở lại rơi vào mình. Ngược gió tung bụi, bụi chẳng đến người mà dính vào thân. Người hiền không thể hại mà họa ắt hại mình”.

Qua đoạn kinh văn này, Phật dạy người ôm hiềm hận vào lòng rồi khởi ác tâm, tìm cách hại người, làm cho người kia đau khổ thì mình mới vừa lòng, chẳng khác gì ngậm nước miếng mà cố gắng hết sức phun lên trời, nào ngờ nước miếng chỉ bay lên một chút xíu rồi lại rơi ngay vào mình. Cũng thế, Devila là người có ác tâm muốn hại Narada cho bể đầu mới hả dạ, nhưng không ngờ chính ông là người phải chịu hậu quả đó. Đúng là “gậy ông đập lưng ông, gieo gió ắt gặp bão”. Đó là quy luật tất yếu của cuộc sống.

+ Hạng người thứ hai, khi bị mắng chửi đánh đập, do khéo tu nên họ không ôm ấp, chẳng chất chứa những oán hận trong lòng nên người này được hạnh phúc.

Bậc cổ đức có dạy rằng:

“Không giận, không hờn, không khổ sở
Chẳng ganh, chẳng ghét, chẳng phiền lo
Tam bành xua đuổi tiêu tai hết
Lục tặc ngăn ngừa tận tụy cho”
.

Với người khéo tu, họ không chấp chứa những tâm niệm xấu ác như hờn giận, ganh ghét, oán thù nên trong lòng chẳng có gì phải phiền lòng, phải lo lắng và tâm hồn luôn được thảnh thơi. Ví như Narada là người hiền đức, đã khéo vun bồi phước báu cho mình. Dù ban đầu do không thể chịu nổi nỗi oan ức kia nên đã nguyền rủa bạn, nhưng sau khi bình tâm quán xét và nhận ra sự nguy hiểm của lời nói đó, với tâm từ bi nên tìm cách hóa giải mối oán hận đó ngay lập tức, giúp cho người bạn được bình an.

Qua câu chuyện trên, đức Phật đã chỉ rõ cho chúng ta thấy, người mang tâm oán hờn, thù hận, chấp trước thì người ấy sẽ chịu khổ đau; ngược lại hạnh phúc sẽ đến với những ai luôn sống với tấm lòng thương yêu và không chấp trước.

Tâm Chiếu

Tin tức liên quan

Nét đẹp Khóa tu mùa hè chùa Hoằng Pháp
04/08/2022
Cuộc sống thú vị của người tu
30/07/2022
Nét đẹp lễ Quy y Tam bảo chùa Hoằng Pháp
20/07/2022
Bạn có đang bị người khác hư cấu không?
18/07/2022
Cùng Chư Tăng Tu Phước, Tu Tuệ Trong Mùa An Cư
16/07/2022