Sách TT. Thích Chân Tính
Đoạn trừ phiền não do phòng hộ

Phòng có nghĩa là giữ gìn, ngăn ngừa. Hộ có nghĩa là bảo vệ, che chở. Để ngăn nước tràn vào ruộng làm lúa bị ngập úng, chúng ta đắp bờ đê. Để ngăn gà, heo vào phá vườn rau, chúng ta làm hàng rào. Để ngăn kẻ trộm vào lấy cắp tài sản, chúng ta đóng cửa thật chặt và khóa tủ thật kỹ. Đó gọi là phòng hộ.

Tương tự như vậy, để ngăn sáu tên giặc: sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp làm nhiễu loạn tâm, mỗi chúng ta phải phòng hộ sáu cửa: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Đức Phật dạy rằng, ví như một tòa thành có sáu cánh cửa, mỗi cửa có một ông lính gác, nếu có một ông lính ngủ gật, không canh giữ được thì quân giặc sẽ đột nhập vào bên trong và phá nát tòa thành đó. Cũng vậy, nếu không chính niệm tỉnh giác, phòng hộ sáu căn thì “giặc sáu trần” sẽ đột nhập vào trong tâm thức, phá hoại thiện căn của chúng ta và làm phát sinh phiền não.

Cụ thể, về việc phòng hộ nhĩ căn: Khi nghe bất cứ điều gì chúng ta cũng cần phải có chính niệm, tỉnh giác, đừng để bị dẫn dắt, sai sử. Chẳng hạn, khi bị người chê bai hoặc chửi mắng, nếu chúng ta để tên giặc âm thanh xâm nhập và làm chủ trong tâm thì sẽ rất dễ tức giận, phiền não, thậm chí còn có những lời nói và hành động không tốt gây ra đau khổ cho cả ta và người. Hay khi nghe lời nói êm dịu, ngọt ngào từ những kẻ xấu, nếu không phòng hộ thì chúng ta dễ tin tưởng, giao cho họ làm những việc quan trọng, đưa cho họ tài sản vật chất của chúng ta. Lúc tỉnh ra thì có tiếc nuối cũng đã muộn màng. Nếu chính niệm, tỉnh giác, chúng ta sẽ nghĩ: “Người ta nói vậy thôi, còn đúng hay sai mình có thể cân nhắc”. Thế thì tên giặc âm thanh sẽ không thể làm nhiễu loạn tâm ta và không sai sử được ta nữa.

Trong kinh Tương Ưng Bộ IV[3], đức Phật đã kể một câu chuyện như sau: Có con rùa đang đi kiếm ăn dọc bờ sông thì chợt nhìn thấy từ đằng xa, một con dã can đang tiến đến. Biết con dã can chuyên ăn thịt rùa, nó liền rụt đầu, rụt bốn chân và cả đuôi vào trong mai. Con dã can đến đứng cạnh con rùa, chờ cho con rùa thò cái gì ra là chộp ăn ngay. Nhưng con rùa vẫn nằm bất động. Dã can đứng canh một lúc, thấy không đợi được nên đành bỏ đi. Thế là con rùa thoát nạn.

Cũng vậy, đức Phật dạy chúng ta phải biết thu thúc sáu căn của mình, giống như con rùa biết bảo vệ sáu bộ phận cơ thể trước con dã can. Nếu không làm chủ được sáu căn thì chúng ta dễ rơi vào phiền não và khổ đau do ngoại cảnh. Câu chuyện trên là bài học quý báu cho mỗi chúng ta.

Phòng hộ không có nghĩa là nhắm mắt không nhìn, bịt tai không nghe, ngậm miệng không nói,… mà là lúc nào cũng chính niệm, tỉnh giác. Chúng ta phòng hộ sáu căn bằng cách nhận biết niệm nào khởi, niệm nào diệt, niệm nào chính, niệm nào tà. Từ đó, chúng ta sẽ ngăn chặn và hóa giải được phiền não. Như vậy, phương pháp thứ hai đức Phật dạy cho chúng ta để đoạn trừ phiền não chính là phòng hộ.

 

 


[3] Đại Tạng Kinh Việt Nam (1993), “Con Rùa”, Phẩm Rắn độc, Tương Ưng Sáu Xứ, Kinh Tương Ưng Bộ IV, Thích Minh Châu dịch, NXB TPHCM.

Sách cùng thể loại
Tặng phẩm xuân Mậu Tuất
Tặng phẩm xuân Mậu Tuất
Thích Chân Tính
Quả báo sát sinh
Quả báo sát sinh
Thích Chân Tính
Tết Nguyên Đán ở Việt Nam
Tết Nguyên Đán ở Việt Nam
Thích Chân Tính
Tâm sự đầu năm
Tâm sự đầu năm
Thích Chân Tính
Nhìn lại
Nhìn lại
Thích Chân Tính
Đúng Người Đúng Việc
Đúng Người Đúng Việc
Thích Chân Tính